Maskeradekostuum van Tsarina Maria Iljinitsjna,1903. (Kleed van goudbrokaat en zilverdraad)

Gedekte tafel met een servies van de Koninklijke Porseleinfabriek, Berlijn, dat keizer Wilhelm II aan tsaar Nicolaas II schonk in 1894.

Foto's: Staatsmuseum de Hermitage, St. Petersburg.

update: 16 november 2009

Even een stukje geschiedenis ophalen

Kroning van Nicolaas II en Aleksandra Fjodorovna in de Maria ten Hemelopneming Kathedraal van het Kremlin, 14 mei 1896.
(Olieverfschilderij van Laurits Rogner Tuxen, 1853-1927).

Als je wilt weten waarom de communisten in 1917 aan de macht kwamen en waarom er een einde moest komen aan het tsaristische Rusland, waar 300 jaar de Romanovs hadden gezegevierd, moet je naar de Hermitage in Amsterdam gaan. Tot eind januari 2010 kun je er nog terecht anders moet je naar St. Petersburg waar het geleende spul weer naar toe gaat.

"Naast feestelijke officiële ceremonies behoorden bals en maskerades tot de belangrijkste en mooiste onderdelen van het leven aan het Russische hof. Beroemde architecten. schilders, musici en acteurs waren betrokken bij de organisatie, aankleding en uitvoering ervan. Bals en maskerades vormden de culminatie van het hofleven en waren 'een afspiegeling van het imperium'. Het was alsof hier alles moest samenkomen wat Europa en Azië aan schoonheid, rijkdom en weelde te bieden hadden.
Feesten als Nieuwjaar, Pasen en de verjaardagen en naamfeesten van de tsarenfamilie dienden ter meerdere eer en glorie van de Russische monarchie. Op die dagen werden luisterrijke bals gegeven. De hofbals waren echter alleen voor de hoogste aristocratie van de samenleving bestemd. De bals aan het hof verliepen volgens een strikt protocol. Een vlekkeloze naleving van de hofetiquette was in de ogen van de hogere kringen van het grootste belang. Vanaf 1810 gold aan het hof de combinatie van briljanten en parels als een toonbeeld van verfijnde smaak. De overdaad aan juwelen in de toiletten was typerend voor zowel vrouwen als mannen. Voor de personen uit de hogere hofkringen hadden de bals zich ontwikkeld tot een levensstijl, die te herkennen was aan de inrichting van de balzalen, de decoraties, verlichting, kostuums, geuren en juwelen."
Lina Tarasova in het boek 'Hermitage Amsterdam'

Wijd gapend heb ik er in de Hermitage aan de Amstel rondgelopen, van het ene kunststuk naar het andere. Met name de aquarellen van allerlei feestelijke gelegenheden in verscheidende zalen van het Winterpaleis waren van een ongekende schoonheid, in het bijzonder door de gebezigde techniek.

Nog indrukwekkender dan de 'gelikte' olieverfschilderijen, waren de aquarellen, zoals op deze afbeelding van de Grote Troon in de St. Joriszaal van het Winterpaleis die getuigen van een weergaloze techniek waar de kunstenaar er in geslaagd is om het licht, maar ook pilaren in de vloer te doen weerspiegelen. Hiervoor tekende Konstantin Andrejevitsj Oechtomski (1818-1881). De vraag die bij mij opkomt is of deze kunstenaars wel voldoende waardering hebben gekregen hebben uit de weelderige rijkdom. De revolutie in 1917 maakte een einde aan de kloof tussen arm en rijk waaraan geen enkel rechtvaardigheidsbeginsel ten grondslag lag. Evenmin ligt dat aan de in het Paleis Noordeinde te Den Haag door Beatrix geconstrueerde en lang onzichtbaar gehouden geldroutes voor leden van de Koninklijke familie die drie keer zijn aangetrouwd met de nazaten van het Huis Romanov.
Jacques Janssen