Waarden en normen

Kleine criminaliteit: een buschauffeur een klap voor zijn kanis geven omdat hij begint te eikelen over het ontbreken van een vervoersbewijs; met vier pijpjes in je rugzak de kassa van Albert Heijn onbetaald passeren; een bankstel op straat zetten in de hoop dat het ooit eens wordt opgehaald door de reinigingsdienst; met 105 km door het Hilversumse dorp jakkeren om je vriend te laten zien dat het best kan zonder ongelukken te krijgen; de hond van je buurman mishandelen omdat ie al voor de tweede keer de erfscheidingsgrens had geschonden; op mijn computer inbreken tijdens een internetverbinding om er een virus te nestelen die de hele schijf vernietigt; energie van het elektriciteitsnet aftappen om de wietteelt gaande te kunnen houden; van mijn geld een uitkering krijgen, nog een baan er bij hebben en op straat een grote bek hebben over hoe anderen zich dienen te gedragen; bij het postkantoor het loket verbouwen omdat je eerst een volgnummer moest halen; op de tribune horen dat je aan het gas moet omdat je voor die andere club bent; de vluchtgang achter je huis bij je tuin trekken zodat de buren geen doorgang meer hebben; Tweede Kamerleden elke dag tien e-mails sturen waarin ze voor klootzak en zakkenvullers worden uitgescholden; een pilsdief aanhouden totdat de politie hem komt arresteren en hem daarbij één trap teveel geven.

Grote criminaliteit: 26.000 bange en hulpeloze mensen dit land uitzetten in de wetenschap dat ze in het thuisland vervolgd en gemarteld worden; topfunctionaris bij Philips zijn met parate kennis over fluctuaties van aandelenkoersen en met die voorkennis gauw een miljoenenslag slaan en dan bij vervolging geen vrijheidsstraf krijgen; een multinational die ‘per ongeluk’ voor meer dan veertig miljard euro (daar kunnen één miljoen huishoudens een jaar van leven) de fiscus, boekhouders en aandeelhouders voor de gek houdt, maar van elke sollicitant een schoon cv wil zien; minister van financiën zijn die een motie van de Tweede Kamer onaanvaardbaar acht en op verzoek van de Kamer om uit te leggen wat hij daarmee bedoelt, tegen de 150 mannen en vrouwen die u en mij vertegenwoordigen, lachebekkend uitroept dat hij de volkswil niet uitvoert; hoogste baas zijn bij een publiek uitvoeringsorgaan en de kamers en kantoren na oplevering laat uitruimen en op uw en mijn kosten laat voorzien van het beste marmer en hout dat er is en weigert op te stappen als de minister daar om vraagt, om op die manier van een gouden handdruk verzekerd te zijn of om elders een eerbiedwaardige functie aangeboden te krijgen; bouwondernemer zijn en met collega’s jarenlang ongestraft afspraken maken over de meerprijs van overheidsopdrachten, zodat ook de ondernemers die de opdracht niet krijgen er lekker van kunnen eten; ofschoon er de acceptatie van een landelijke kliklijn is, wordt een klokkenluider die bij de NMa een grote zaak aanbracht, bij justitie aangegeven die al eerder verzuimd heeft in te gaan op een door een andere klokkenluider verstrekt dossier over een miljoenenfraude; met zijn tweeën in slaap vallen terwijl je in Irak geacht wordt wakker te blijven; je zal maar als lokale overheid een jongerencafé of een vuurwerkfabriek ongezien vergunningen geven zonder controles en als de tent afbrandt of een wijk de lucht ingaat, je nergens voor verantwoordelijk te voelen; of je zal maar….. Help, ik heb te weinig columnruimte.

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid heeft er een dik rapport over geschreven: Waarden en normen, op verzoek van deze regering. Bijna 300 pagina’s. Daar was ook alle aanleiding toe. En wat hoor ik JP, onze minister-president, in zijn vrijdagse persconferentie zeggen? Van de regering moeten wij geen regelgeving verwachten. Hij doet een beroep op eenieder in dit land om zijn verantwoordelijkheid te nemen. Ieder voor zich dient gestalte en vorm te geven aan waarden en normen. Hij ziet geen algemene tendens van een verslechterende publieke moraal. Er is eerder sprake van een 'integriteitparadox'. Dat is niet tegen dovemansoren gericht en het is een steuntje in de rug voor al die criminelen die hun verantwoordelijkheid al een tijdje met verve waarmaken.
In welk land ben ik toch verzeild geraakt waarbij van overheidswege schandalen, fraude en criminaliteit gestimuleerd en bevorderd worden? Oppakken die gasten, inclusief de verantwoordelijke bewindslieden, hen de Thaise nationaliteit bezorgen en op basis van het ophanden zijnde uitleveringsverdrag in een cel zetten in Thailand.
Als ik dit alles aan het toetsenbord toevertrouw is deze column mede namens 15.622.741 landgenoten geschreven. Zij hoeven de tekst niet eens meer te zien. Jacques Janssen